تعريف فناوري نرم

سيستم‌هاي دانشي كاربردي و نشأت گرفته از علوم انساني ـ اجتماعي، دانش و علوم غيرمادي كه هدفشان حل مشكلات عملي بشر باشد، فناوري نرم ناميده مي‌شود.

فناوري نرم مفهوم جديدي نيست. هزاران سال است كه انسان در حال ايجاد و توسعه‌ي فناوري نرم و بهره‌برداري از آن بوده است. اما بدليل تأثيرات عظيم صنعتي شدن و دستاوردهاي چشمگير علوم و فناوري طبيعي، فناوري نرم تحت پوشش فناوري سخت  قرار داشته و به‌عنوان گونه‌اي از فناوري، به‌ندرت به‌طور آگاهانه توسعه يافته است.

اخيراً رفتار بسياري از مردم به عنوان مصرف‌كنندگان با تأكيدي تازه بر مصرف روحي مطرح شده است. براي رفع اين نياز، آرايه‌ي عظيمي از دانش فرهنگي و منابع فرهنگي در قالب محصولات فرهنگي تدوين و به بازار مصرف ارائه شده است.

شرايط ظهور و اهميت فناوري‌هاي نرم

حركت به سمت جامعه‌ي دانشي

اهميت روز افزون توليد فكر و تحقيق و توسعه

يافتن راه‌حلها براي بهبود سازگاري محيط‌زيست و نظام اجتماعي

پشتيباني از خشنودي فكري و آرامش خيال

نرم ‌كردن بسياري از سخت‌افزارها و فعاليت‌هاي سخت‌افزاري

انساني نمودن هر چه بيشتر سخت‌افزار

موضوعاتي هستند كه فناوري‌هاي نرم از طريق تركيب دانش تكنيك‌هاي علوم طبيعي و علوم فرهنگي ـ اجتماعي به آن‌ها مي‌پردازد.

انسان در نگاه فناوري نرم

در حالی‌که در فناوری نرم، بدن انسان به‌عنوان یک کلیت زنده با شعور، احساس، افکار و ارزش‌ها تلقی می‌شود. فناوری سخت بر این عوامل انسانی نیز تاکید می‌کند اما خیلی دلواپس ظرفیت و واکنش انسان به سمت «خارج» و «ماده» است، در حالی‌که فناوری نرم بیشتر به فعالیت‌های روان‌شناختی بشر، مانند درک، احساس، حالت، فکر، الگوهای فکری، ارزش‌ها، سنت‌ها، عادت، شخصیت و توانمندی کنترل فعالیت‌های روان‌شناختی توجه دارد.

بنابراین، پارامترهای اصلی فناوری نرم عوامل گوناگون روان‌شناختی، اجتماعی و فرهنگی هستند.

فناوري نرم و نوآوري

مشخصه‌هاي نوآوري در فناوري‌هاي نرم و سخت

از رده خارج شدن فناوري‌هاي سخت، به‌دليل ظهور اختراعات جديد (نوآوري در سخت‌افزار)

نوآوري در فناوري نرم غالباً با تغييرات در شيوه زندگي، ارزش‌ها، سطح تقاضاها و الگوهاي فكري مردم آغاز مي‌شود.

قوانين، مقررات، سيستم‌ها و نظام‌ها، نوآوري در فناوري نرم را محدود مي‌سازند در حالي‌كه نوآوري در فناوري سخت چنين نيست.

نوآوري در فناوري نرم مستلزم تخريب فعال قوانين و مقررات قديمي است.

ضرورت تحقيقات در زمينه فناوريهای نرم

اهميت روز افزون علوم و فناوري‌هاي نرم در جهت حمايت از فعاليت‌هاي فکري انسان‌ها.

اهميت روز افزون علوم و فناوري‌هايي که به پديده‌هاي اجتماعي مي‌پردازند.

اهميت روزافزون علوم و فناوري‌هايي که قادر به مشارکت در ايجاد جامعه‌اي باشند که مردم بتوانند به راحتي و با آرامش خيال در آن زندگي کنند.

اهميت روزافزون علوم و فناوري براي کاربرد درست سخت افزار.

چين و فناوري نرم

گر چه چين به اهميت تحقيق در اين حوزه در زمان اخير واقف شده (مثلاً مركز تحقيقات اخلاق كاربردي آكادمي علوم اجتماعي چين تشكيل شده است) اما، هنوز خلاء بزرگي در تحقيقات فناوري نرم‌، به‌ويژه در حوزه توافقات نهادي وجود دارد. در قوانين سيستماتيك (نظام يافته)‌، مقررات و ديگر نهادهاي متمركز بر تحقيق، توسعه، كاربرد و صنعتي‌سازي فناوري ژن و استفاده و حفاظت از منابع ژنتيك كمبود وجود دارد. به علت اينكه اين كشور در قانون گذاري جهت حفاظت از منابع ژنتيكي متوقف مانده است، چين در حفاظت قسمتي از نقشه ژن جمعيت خودش شكست خورد.

امريكا و فناوري نرم

در ايالات متحده، بروز پديده‌هاي متعدد، محيط نهادي مناسب را براي ثمردهي انقلاب صنعتي دوم ايجاد کرد. اين پديده‌ها شامل نوآوري عظيم سيستم مالکيت معنوي، توسعه سريع سيستم نهاد تحقيقات، مفهوم‌سازي، تئوري‌سازي و گسترش فناوري مديريت علمي، ايجاد فنون توليد دسته‌اي، عمومي‌سازي بازار سرمايه، توسعه شرکت‌هاي انحصاري و حمايت از قوانين ضد کارتل ايجاد شده طي اولين دوره شکوفايي الحاق شرکت‌ها و سيستم مهاجرت باز بود. تمام اين موارد، محيط را براي ظهور انقلاب صنعتي دوم آماده نمود.

برگرفته از برداشتهايي از سخنراني مهندس باقري(انجمن روابط عمومی ایران)