نیاز چیست؟
نوع بشر برای زیستن به آب،غذا،اکسیژن،مسکن و لباس نیاز دارد.اما با دقت بیشتر آشکار می شود همه نیازها در این چارچوب نمی گنجد.انسان نیازهای دیگری هم دارد که از شرایط شغلی،اجتماعی،خانوادگی،سیاسی و رفتاری و مانند آن ها سرچشمه گرفته و در تعامل مداوم با محیط اجتماعی و طبیعی برانگیخته می شود.نظریات آبراهام مازلو به عنوان روانشناس انسان گرا از مطرح ترین نظریات ارائه شده در زمینه نیازها است.وی در کتاب انگیزش و شخصیت به نیازها اشاره می کند.به عقیده وی در سلسله مراتب ممکن است نیاز های افراد متغیر باشد.مازلو عقیده دارد نیازها دارای سلسله مراتب از ابتدایی تا پیشرفته است.ارضای یک نیاز موجب و سبب پیدایش نیازهای دیگر می شود.وی نیازهای نامحدود انسانی را در چند طبقه زیر تقسیم بندی کرده است:
اولین دسته بندی از نیازها،نیازهای جسمانی هستند.این نیازها هسته مرکزی دوام و بقای جسمانی هر انسان است.هر انسان باید بخورد و بیاشامد تا زنده بماند. نیاز جسمانی با نیاز به امنیت و ایمنی تعقیب می شود.به محض سیر شدن شکم و رفع نیازهای جسمانی نیاز ایمنی مطرح می شود که از یک سو تداوم وضع موجود است،یعنی اینکه در آینده نیز بتواند سیر شود. از نظر مازلو پس از این نیازها،نیازهای اجتماعی مطرح می شود.این نیازها با پذیرش اجتماعی یعنی دوست داشتن و دوست داشته شدن و مورد توجه قرار گرفتن همراه است.نیاز اجتماعی در واقع با زیستن در جمع کم و بیش ارضا می شود.ما در خانواده زندگی می کنیم،در بیرون با دیگران حشر و نشر داریم و در نهایت در شهر و جامعه به این نیازها پاسخ داده می شود.فراتر از نیازهای اجتماعی نیاز حرمت به خود یا قدر و منزلت است.نگرش و احساس ما در مورد خویشتن و تصویر از خود و اینکه ما خود را چگونه می دانیم و تا چه حد به آن وقوف یافته ایم. هر انسانی تصویری از خود دارد و نیاز دارد که این تصویر در او به درستی شکل گیرد.او دلش می خواهد همه او را نسبت به انجام امور انسانی توانا و ذیل صلاح بدانند.در نهایت خود یابی و خود شکوفایی آخرین قسمت هرو مازلو است. یعنی از بودن به شدن،یعنی توانایی های خود را کشف کرده و به کار بگیرد.
نیازهای اطلاعاتی
یکی از مهمترین نیازهای انسان به عنوان یک ارگانیسم زنده و پیچیده نیازهای اطلاعاتی است.این نیازها را می توان پیرامون دو محور اصلی دسته بندی کرد.۱-اطلاعات درباره خود انسان۲-اطلاعات در مورد محیط پیرامون و پدیده های آن.انطباق انسان با محیط پیرامون به عنوان یک سیستم فراگیر و ایجاد سازگاری با آن،تضمین بقا و تداوم حیات او با وجود تغییرات مداوم بدون دسترسی به اطلاعات نا ممکن است.مغز انسان بر مبنای پردازش اطلاعات موجود فعالیت می کند.هرچه تحولات و تغییرات سریع تر باشد به همان اندازه نیاز به اطلاعات بیشتر و شدیدتر می شود.انسان برای دریافت چنین اطلاعاتی دو راه را می شناسد:
۱-جستجوی اطلاعات مورد نیاز در دانش اندوخته بشری و آنچه به عنوان ذخیره و میراث علمی موجود است.
۲-تولید اطلاعات
افراد جامعه ممکن است در موقعیت های فراوان تصمیم گیری بهبود عملکرد و سایر شرایط فردی و اجتماعی نیاز به اطلاعات پیدا کنند و وقتی در چنین موقعیت هایی اطلاعات موجود را کافی ندانند به دنبال اطلاعات جدید می روند.
به تعبیر دیگر نیازهای اطلاعاتی به اطلاعاتی مربوط می شود که افراد برای کارایی در انجام وظایف شغلی،کسب رضایت در حل مسائل و مشکلات یا علایق خاص خود از این ها برخوردار باشد.فقدان اطلاعات در این زمینه ها می تواند منجر به بروز بی کفایتی در فرد،شکست او در دستیابی به هدف و بروز بحران گردد.
