بخش خبريِ رسانه هاي جمعي از پرطرفدارترين بخشهاي مطبوعات و برنامه هاي راديو و تلويزيون است به شرط آن كه ويژگيهاي تنظيم و تدوين اخبار در اين رسانه ها رعايت شود. خبرگزاريها نيز از اين قاعده مسنثني نيستند.
اين وسيلة ارتباطي نيز براي جذب مشتري و افزايش آبونمان (اشتراك) بايد در ارسال اخبار شرايط و ويژگي هايي را رعايت کند تا دريافت کنندگان اخبار را راضي و اقناع سازد.
به همين دليل بايد ويژگيهاي رسانه هاي جمعي را شناخت و در واقع امتيازات و محدوديتهاي آنها را مد نظر قرار داد تا با توجه به آنها، به تنظيم مناسب خبر براي هر يك از رسانه هاي جمعي دست يافت.
الف – رسانه ها نوشتاري (مطبوعات)
آن دسته از رسانه هاي همگاني كه براي پخش و انتشار اخبار، اطلاعات، آگاهيها و ايجاد ارتباط ميان مردم و انتقال ارزشها از زبان و بيان مكتوب استفاده مي كنند، رسانه هاي نوشتاري (مطبوعات) نام مي گيرند كه در عين حالي كه داراي امتيازات و امكاناتي هستند، محدوديتهاي نيز شامل آنها مي شود.
امتيازات يا ويژگيها
- رسانة نوشتاري ويژة نخبگان است، به دليل آن كه مخاطب آن بايد سواد داشته باشد؛
- رسانه هاي نوشتاري درمقايسه با راديو وتلويزيون از ابزار و امكانات قابل دسترس تر براي توليد و انتشار خبر – در شكل ابتدايي آن – استفاده مي كنند و در نتيجه هر پيام مي تواند به شيوه هاي گوناگون – كه رايج ترين آن تكثير است- چاپ و در تيراژ بالا منتشر شود، لذا تنوع مطبوعات همواره بيشتر از تنوع ديگر انواع رسانه ها ست؛
- براي ايجاد سيستم و دستگاه فرستنده و گيرنده راديو و تلويزيون امكانات فنّي متعدد و نسبتاً پيچيده اي مورد نياز است كه هزينه هاي هنگفت را دربر دارند وهمچنين در اكثر جوامع موانع قانوني و سياسي در راه ايجاد و تأسيس اين گونه رسانه ها وجود دارد. لذا در عمل، رسانة نوشتاري بيشتر از دو رسانه ديگر نقش مردمي كسب مي كند و در شكل و محتوا تنوع بيشتري نسبت به ساير رسانه ها دارد؛
- ويژگي مكتوب بودن رسانه هاي نوشتاري، آنها را به عنوان سند جلوه گر مي كند و به مخاطبان فرصت انتخاب مي دهد وآنان را در زمان محدود نمي كند.
محدويتها
- در رسانه هاي نوشتاري، خبرها همواره به طور كامل انتشار نمي يابند، و اين امر به دليل كمبود وقت نيز صفحه هاي محدود و معدود است، هر چند كه برخي از مطبوعات بالاترين تعداد صفحه ها را دارا باشند؛
- رسانه هاي نوشتاري از مشكل زماني رنج مي برند، اين رسانه ها عمر كوتاهي دارند كه به 24 ساعت هم نمي رسد (روزنامه ها) و از سوي ديگر مدت زمان لازم براي توليد يك روزنامه از 5 تا 8 ساعت است، به همين دليل امكان بهره گيري از تمام رويدادها را ندارند؛
- محدوديت مكاني، يعني مشكل توزيع همزمان در همه نفاط يك كشور يا حتي يك شهر بزرگ نيز شامل آنها مي شود.
ب. رسانه ها ي گفتاري (راديو، كاست و صفحه)
رسانه هاي گفتاري (شنيداري) آن دسته از وسايل ارتباط جمعي اند كه مهمترين عنصر ارتباطي آنها صوت، بيان و كلام است. زبان مكتوب يا تصويري در اين گونه رسان ها جايي ندارد.
امتيازات يا ويژگيها
- سريع ترين وفراگير ترين وسيلة ارتباطي هستند؛
- كاربرد سياسي راديو ونمايش قدرت به وسيله آن يكي از مهمترين ويژ گيهاي اين رسانه درجامعه است؛
- نقش راديو درمبارزه با بي سوادي با پخش برنامه هاي ويژه براي سواد آموزي وآموزش بزرگسالان ترديد ناپذير است. در واقع مي توان گفت راديو كاربرد آموزشي دارد؛
- نداشتن محدويت زماني و مكاني يعني پخش 24 ساعتة برنامه هاي گوناگون وهمچنين رساندن صوت به تمام جهان؛
- پيشرفت فرستنده ها واستفاده از ماهواره اين وسيلة ارتباطي را به وسيله اي بدون مرز تبديل كرده است؛
- ارزاني بهاي گيرندة راديو، امكان خريد ومصرف بيشتر آن را فراهم كرده است؛
- به زبانها و لهجه هاي مختلف برنامه پخش مي كند؛
- نياز به توجه و خواندن همچون مطبوعات وتلويزيون را ندارد. درحين هر كاري مي توان به آن گوش داد و ازآن استفاده كرد؛
- راديو هاي ترانزيستوري، حمل و نقل اين وسيله را آسان كرده است.
محدويتها
- به دليل فرّار بودن مطالب نمي توان آن را به عقب برگرداند يا دوباره گوش كرد؛
- نمي تواند به عنوان سند باقي بماند (مگر درصورت ضبط كه براي همگان ميسّر نيست)؛
- به خاطر فرّار بودن كلام، ايجاد ارتباط دشوار است ونياز به صوت گيرا دارد كه بتواند شنونده را مجذوب كند ومطمئن باشد كه شنونده به برنامه ها توجه دارد.
ج. رسانه هاي تصويري (تلويزيون، سينما، ويدئو)
رسانه هاي تصويري براي انتقال اخبار و آگاهيها از پخش تصوير و صوت توأمان استفاده مي كنند. تلويزيون نشانة كامل وبرجستة تصوير به عنوان يك وسيله ارتباط جمعي است.
امتيازات يا ويژگيها
- تلويزيون كاملترين وسيلة ارتباطي از نظر برخورد با حواس پنجگانه انسان است؛
- همزمان مي تواند از بيان تصويري، نوشتاري وگفتاري بهره بگيرد؛
- تلويزيون حتي با گرفتن محتوا و پيام همچنان مي تواند به عنوان يك وسيلة ارتباطي قوي باقي بماند. به بيان ديگر آنچه تلويزيون را از ديگر وسايل ارتباط جمعي متمايز مي كند، محتواي آن نيست، بلكه مكانيسم وعملكرد آن به عنوان يك وسيلة تصويري است؛
- استفاده از تلويزيون به عنوان يك وسيله آموزشي؛
- تلويزيون به دليل قدرت ايجاد انگيزه وتحرك، داراي قوة جذب استثنايي و فوق العادة مخاطب است؛
- قدرت تحريك و تهييج احساسات وايجاد ارتباط سريعتر با بهره گيري از تصوير وصوت توأمان – كه رنگ نيز به اين قدرت مي افزايد – يك امتياز ديگر تلويزيون است؛
- فراگيري با توجه به توسعة فني و تكنولوژيك ماهواره ها.
محدويت ها
- امكان استفاده در هر زمان از تلويزيون وجود ندارد؛
- مخاطب به كار ديگري نمي تواند بپردازد و بايد همة حواس خود را متوجه تلويزيون كند تا از آن بهره گيرد؛
- مطالبي كه در تلويزيون بيان مي شوند، فرّار هستند؛
- عدم امكان حمل ونقل آسان برخلاف سهولتي كه در كار حمل ونقل راديو ومطبوعات وجود دارد؛
- از بُعد فرهنگي يك برنامه تلويزيوني به طور يكسان از سوي مخاطبان دريافت نمي شود.
د. خبر گزاريها
خبرگزاري يك سازمان خبري – مطبوعاتي است كه وظيفه و مأموريت آن جست وجو، تحقيق، جمع آوري و تنظيم اطلاعات و پيامهايي است كه ضرورتاً بايد آنها را در مركزي انباشت نمايد و سپس اين اخبار را به مشتريان خود (روزنامه ها؛راديوها و تلويزيونها؛مراكز اقتصادي، سياسي، سفارتخانه ها و... ) ارسال كند.
امتيازات يا ويژگيها
- سرعت عمل؛
- وابستگي راديو و تلويزيون و مطبوعات به خبرگزاريها از لجاظ تهية اخبار، زيرا كه هيچ يك از آنها قادر نيستند به تنهايي شبكة اطلاعاتي وسيعي را در سطح جهان براي انجام كارهاي خبري خود تأسيس كنند. مهمترين مانع اين كار هزينه سرسام آور تأمين چنين شبكه هايي است؛
- خبرگزاريها فروشندگان عمدة اخبار و پيامهاي مطبوعاتي اند؛
- خبرگزاريها سبب رشد اقتصادي و عامل صرفه جويي در سازمانها ي مطبوعاتي به شمار مي روند (در ازاي آبونمان كه دريافت مي كنند.)
محدويت ها
- مخاطبان (استفاده كنندگان مستقيم) پيامهاي خبرگزاري ها معدودند؛
- همه اخبار و پيامهاي خبرگزاريها قابل انتشار نيستند؛
- پيامهاي خبرگزاري ها عيناً به مردم عرضه نمي شوند. مطبوعات، راديو و تلوزيون؛ اخبار، گزارشهاي، پيامها و اطلاعاتي را كه خبرگزاريها در اختيارشان قرار مي دهند با توجه به سياست و هدف مشخص خود به صورت يك محصول نهايي توليد و عرضه مي كنند.
منبع:حسین قندی
جامعه مجازی متخصصین علوم ارتباطات
